وقتی یک مسافر برای خرید بلیت هواپیما به یک آژانس مسافرتی مراجعه می‌کند، شاید تصور کند کارشناس آژانس برای پیدا کردن پرواز موردنظر باید وارد سایت تک‌تک ایرلاین‌ها شود، پروازها را جداگانه بررسی کند و سپس بهترین گزینه را پیدا کند.

اما در صنعت حرفه‌ای گردشگری، معمولاً چنین کاری لازم نیست.

بخش مهمی از این فرایند توسط سیستم‌های توزیع جهانی یا GDS انجام می‌شود؛ شبکه‌های گسترده‌ای که اطلاعات پروازها و سایر خدمات سفر را از تأمین‌کنندگان مختلف دریافت کرده و در اختیار آژانس‌های مسافرتی، شرکت‌های مدیریت سفر، سیستم‌های رزرو آنلاین و سایر فروشندگان خدمات سفر قرار می‌دهند.

به زبان ساده، GDS را می‌توان یکی از مهم‌ترین پل‌های ارتباطی میان ایرلاین‌ها و فروشندگان خدمات سفر در سراسر جهان دانست.

طبق تعریف Amadeus، GDS یک شبکه رایانه‌ای است که اطلاعاتی مانند برنامه پروازها، ظرفیت، نرخ‌ها و خدمات مرتبط با سفر را در اختیار کاربران قرار می‌دهد و امکان انجام تراکنش‌های مربوط به سفر را نیز فراهم می‌کند. (Amadeus)

GDS مخفف چیست؟

GDS مخفف عبارت:

Global Distribution System

به معنی:

سیستم توزیع جهانی

است.

اما «توزیع» در اینجا به چه معناست؟

فرض کنیم یک ایرلاین روزانه صدها پرواز در مسیرهای مختلف جهان دارد. این شرکت باید اطلاعات پروازهای خود، از جمله:

• برنامه پرواز

• مسیر

• ساعت حرکت و ورود

• کلاس‌های پروازی

• ظرفیت موجود

• نرخ‌ها و قوانین کرایه

• شرایط تغییر یا استرداد

• و اطلاعات مربوط به رزرو

را به نحوی در اختیار شبکه گسترده‌ای از فروشندگان قرار دهد.

اگر هر آژانس مجبور باشد برای دسترسی به اطلاعات هر ایرلاین، به سیستم اختصاصی همان شرکت متصل شود، فرآیند فروش بسیار پیچیده خواهد شد.

اینجاست که GDS وارد عمل می‌شود.

GDS دقیقاً چه کاری انجام می‌دهد؟

یک GDS را می‌توان یک واسطه فناوری و توزیع میان ارائه‌دهندگان خدمات سفر و فروشندگان دانست.

برای مثال، یک آژانس مسافرتی ممکن است بخواهد برای یک مسافر، پروازی از تهران به پاریس پیدا کند.

کارشناس آژانس در سیستم GDS جست‌وجو می‌کند و سیستم می‌تواند اطلاعات پروازهای شرکت‌های مختلف را در اختیار او قرار دهد.

بنابراین به جای اینکه کارشناس به شکل جداگانه:

ایرلاین A → بررسی پرواز

ایرلاین B → بررسی پرواز

ایرلاین C → بررسی پرواز

ایرلاین D → بررسی پرواز

را انجام دهد، می‌تواند از یک نقطه به مجموعه بزرگی از اطلاعات دسترسی داشته باشد.

این همان یکی از مهم‌ترین ارزش‌های GDS برای صنعت آژانس‌های مسافرتی است. شبکه‌های GDS به‌عنوان یک نقطه دسترسی واحد برای مشاهده برنامه پروازها، رزرو صندلی و حتی رزرو هتل و خودرو مورد استفاده قرار می‌گیرند. (www2.arccorp.com)

آیا GDS فقط برای پرواز است؟

خیر.

اگرچه پرواز و بلیت هواپیما یکی از مهم‌ترین و تاریخی‌ترین کاربردهای GDS است، اما امروزه GDSها می‌توانند خدمات دیگری را نیز پوشش دهند.

بسته به سیستم، بازار و قراردادهای موجود، خدماتی مانند:

•  بلیت هواپیما

•  رزرو هتل

•  اجاره خودرو

•  برخی خدمات ریلی

• سایر خدمات مرتبط با سفر

نیز می‌توانند از طریق GDS در دسترس باشند. (Amadeus)

برای مثال، Amadeus علاوه بر توزیع محتوای هوایی، در حوزه توزیع هتل نیز فعالیت گسترده‌ای دارد و از طریق شبکه خود، محتوای هتل‌ها را در اختیار آژانس‌های مسافرتی قرار می‌دهد. (Amadeus Hospitality)

با این حال، اگر بخواهیم مهم‌ترین کاربرد GDS را برای آژانس‌های فروش بلیت هواپیما مشخص کنیم، بدون تردید باید به جست‌وجو، مقایسه و رزرو پروازهای ایرلاین‌های مختلف اشاره کنیم.

GDS چگونه به ایرلاین‌ها متصل می‌شود؟

اینجا یکی از نکات مهم در درک GDS وجود دارد.

GDS خودش یک ایرلاین نیست و قرار نیست جای سیستم رزرو داخلی ایرلاین را بگیرد.

ایرلاین‌ها سیستم‌های رزرو و مدیریت موجودی خود را دارند که اطلاعات مربوط به پروازها، ظرفیت، رزروها و نرخ‌ها را مدیریت می‌کنند.

GDS به این سیستم‌ها متصل می‌شود و اطلاعات مورد نیاز را به شبکه گسترده فروشندگان منتقل می‌کند.

به شکل ساده می‌توان این ساختار را چنین تصور کرد:

ایرلاین‌ها

سیستم رزرو و موجودی ایرلاین

GDS

آژانس‌های مسافرتی / شرکت‌های مدیریت سفر / سیستم‌های فروش

مسافر

البته معماری واقعی صنعت پیچیده‌تر از این نمودار ساده است و امروزه فناوری‌هایی مانند API و استاندارد NDC نیز در کنار کانال‌های سنتی GDS نقش مهمی پیدا کرده‌اند.

چرا ایرلاین‌ها با GDS قرارداد می‌بندند؟

برای یک ایرلاین، فروش بلیت فقط از طریق سایت خودش محدودیت‌های زیادی ایجاد می‌کند.

فرض کنید یک شرکت هواپیمایی بخواهد به هزاران آژانس مسافرتی در کشورهای مختلف دسترسی داشته باشد.

ایجاد و نگهداری ارتباط فنی و تجاری جداگانه با تک‌تک این آژانس‌ها بسیار دشوار و پرهزینه خواهد بود.

GDS این فرایند را ساده‌تر می‌کند.

ایرلاین محتوای پروازی و تجاری خود را در اختیار شبکه توزیع قرار می‌دهد و GDS این محتوا را به طیف وسیعی از فروشندگان متصل می‌کند.

در نتیجه یک ایرلاین می‌تواند از طریق شبکه GDS به بازار بسیار گسترده‌تری دسترسی پیدا کند.

از طرف دیگر، آژانس نیز به جای ایجاد ارتباط جداگانه با تعداد زیادی از ایرلاین‌ها، می‌تواند از یک سیستم به محتوای طیف وسیعی از آنها دسترسی داشته باشد.

یک مثال ساده از عملکرد GDS

فرض کنیم یک مسافر قصد دارد از تهران به لندن سفر کند.

آژانس مسافرتی وارد سیستم GDS می‌شود و درخواست جست‌وجوی پرواز را ثبت می‌کند.

سیستم می‌تواند گزینه‌های موجود را از تأمین‌کنندگان مختلف دریافت و نمایش دهد.

برای مثال ممکن است نتایج شامل پروازهای:

• ترکیش ایرلاینز

• قطر ایرویز

• لوفت‌هانزا

• امارات

• یا سایر شرکت‌های هواپیمایی

باشد.

کارشناس آژانس می‌تواند بر اساس عواملی مانند:

قیمت + ساعت پرواز + تعداد توقف + مدت سفر + کلاس پروازی + قوانین بلیت

گزینه مناسب را انتخاب کند.

سپس در صورت وجود امکان رزرو از آن کانال، رزرو انجام شده و اطلاعات آن در فرایندهای مربوط به سیستم رزرو و ایرلاین ثبت می‌شود.

به این ترتیب، GDS باعث می‌شود آژانس بتواند بخش بزرگی از فرآیند جست‌وجو و رزرو را از یک محیط واحد انجام دهد.

GDS چه اطلاعاتی از پرواز نمایش می‌دهد؟

اطلاعاتی که یک آژانس از طریق GDS مشاهده می‌کند می‌تواند بسیار فراتر از «شماره پرواز و قیمت» باشد.

بسته به ایرلاین و نوع اتصال، ممکن است اطلاعاتی مانند موارد زیر در اختیار کارشناس قرار بگیرد:

اطلاعات پرواز

• شماره پرواز

• مبدا و مقصد

• تاریخ و ساعت پرواز

• مدت پرواز

• تعداد توقف‌ها

• نوع هواپیما

اطلاعات ظرفیت

• کلاس‌های پروازی قابل فروش

• ظرفیت یا وضعیت دسترسی هر کلاس

• امکان رزرو

اطلاعات نرخ

• قیمت

• قوانین کرایه

• شرایط تغییر

• شرایط استرداد

• محدودیت‌های مربوط به بلیت

اطلاعات رزرو

• ایجاد رزرو

• اطلاعات مسافر

• PNR

• صدور بلیت

• تغییر یا لغو، در صورت پشتیبانی از آن عملیات

بنابراین GDS صرفاً یک صفحه جست‌وجوی پرواز نیست؛ بلکه یک زیرساخت حرفه‌ای برای توزیع و انجام تراکنش‌های سفر است. (Amadeus)

PNR چیست و چه ارتباطی با GDS دارد؟

یکی از اصطلاحاتی که کارشناسان آژانس‌های هواپیمایی مرتب با آن سروکار دارند، PNR است.

PNR یا Passenger Name Record مجموعه اطلاعات مرتبط با رزرو مسافر است.

وقتی آژانس برای مسافر یک رزرو ایجاد می‌کند، اطلاعات مربوط به سفر در یک رکورد رزرو نگهداری می‌شود.

این اطلاعات می‌تواند شامل مواردی مانند:

• مشخصات مسافر

• مسیر سفر

• پروازها

• تاریخ سفر

• اطلاعات تماس

• وضعیت رزرو

باشد.

در نتیجه، GDS فقط برای «پیدا کردن پرواز» استفاده نمی‌شود؛ بلکه در فرایند مدیریت رزرو نیز نقش دارد.

معروف‌ترین سیستم‌های GDS کدام‌اند؟

در بازار جهانی، چند نام بزرگ بیش از سایرین شناخته شده‌اند.

مهم‌ترین آنها عبارت‌اند از:

1. Amadeus

Amadeus یکی از بزرگ‌ترین و شناخته‌شده‌ترین شرکت‌های فناوری سفر در جهان است و پلتفرم توزیع آن در صنعت گردشگری و به‌خصوص فروش بلیت هواپیما نقش بسیار مهمی دارد.

Amadeus در سال ۱۹۸۷ توسط چهار شرکت هواپیمایی Air France، Iberia، Lufthansa و SAS پایه‌گذاری شد و از ابتدا با هدف ایجاد یک سیستم توزیع جهانی و بی‌طرف برای اتصال ارائه‌دهندگان خدمات سفر به آژانس‌ها شکل گرفت. (Amadeus Iran)

امروزه فعالیت Amadeus بسیار گسترده‌تر از یک سیستم ساده رزرو است و بخش‌هایی از فناوری سفر، توزیع، هتلداری و خدمات مربوط به فروشندگان سفر را پوشش می‌دهد.

2. Sabre

Sabre Corporation یکی دیگر از نام‌های تاریخی و مهم صنعت GDS است.

ریشه Sabre به همکاری American Airlines و IBM در دهه ۱۹۶۰ برمی‌گردد. هدف اولیه پروژه، خودکار کردن سیستم رزرو شرکت هواپیمایی بود و بعدها این فناوری به یکی از پایه‌های تحول صنعت رزرو سفر تبدیل شد. (Going)

Sabre امروز نیز یکی از بازیگران اصلی فناوری توزیع و رزرو در صنعت سفر محسوب می‌شود.

3. Galileo / Travelport

Galileo یکی دیگر از نام‌های شناخته‌شده در تاریخ GDS است، اما ساختار امروزی آن کمی متفاوت است.

Galileo در حال حاضر بخشی از Travelport است و Travelport در کنار Amadeus و Sabre یکی از سه بازیگر بزرگ این حوزه محسوب می‌شود. Travelport علاوه بر Galileo، پلتفرم‌های دیگری مانند Apollo و Worldspan را نیز در اختیار دارد. (SiteMinder)

بنابراین بهتر است در یک مقاله امروزی بنویسیم:

سه نام اصلی در بازار جهانی GDS عبارت‌اند از Amadeus، Sabre و Travelport؛ Galileo یکی از برندهای مهم Travelport است.

این بیان از نظر ساختار فعلی بازار دقیق‌تر است.

چرا Amadeus برای آژانس‌های ایرانی اهمیت زیادی دارد؟

در بازار ایران، نام Amadeus برای بسیاری از آژانس‌های مسافرتی و کارشناسان فروش بلیت بین‌المللی بسیار آشناست.

برای نمونه، منابع آموزشی مرتبط با Amadeus در ایران نیز GDS را به‌عنوان سیستم‌هایی معرفی می‌کنند که امکان دسترسی آژانس‌ها به اطلاعات و رزرو چندین ایرلاین را فراهم می‌کنند. (Amadeus Iran)

به همین دلیل وقتی در ایران از «سیستم GDS» صحبت می‌شود، در بسیاری از موارد یکی از اولین نام‌هایی که به ذهن فعالان صنعت سفر می‌رسد، Amadeus است.

البته نباید این موضوع را با این ادعا اشتباه گرفت که Amadeus در تمام بازارهای جهان الزاماً تنها یا مطلقاً پرکاربردترین GDS است. سهم و میزان استفاده از GDSها بسته به منطقه، ایرلاین، نوع آژانس و بازار متفاوت است.

تفاوت GDS با سایت ایرلاین چیست؟

این سؤال برای مسافران بسیار مهم است.

فرض کنید وارد سایت یک ایرلاین شوید.

طبیعی است که در درجه اول اطلاعات همان ایرلاین را مشاهده می‌کنید.

اما وقتی یک آژانس از GDS استفاده می‌کند، هدف اصلی این است که بتواند از یک محیط، محتوای تعداد زیادی از ارائه‌دهندگان را بررسی کند.

بنابراین:

البته امروزه مرزها کاملاً به این سادگی نیستند و ایرلاین‌ها از کانال‌های توزیع مختلف، APIها و فناوری‌های جدید مانند NDC نیز استفاده می‌کنند.

آیا GDS همان CRS است؟

خیر؛ هرچند این دو اصطلاح ارتباط نزدیکی با یکدیگر دارند.

CRS یا Computer Reservation System در اصل به سیستم رزرو رایانه‌ای گفته می‌شود که اطلاعات و تراکنش‌های مربوط به سفر را مدیریت می‌کند.

در صنعت هواپیمایی، ایرلاین می‌تواند سیستم رزرو اختصاصی خود را داشته باشد.

اما GDS محتوای ارائه‌دهندگان مختلف را در اختیار شبکه گسترده فروش قرار می‌دهد.

Amadeus نیز در تعریف خود میان CRS و GDS تفاوت قائل می‌شود و توضیح می‌دهد که GDS علاوه بر قابلیت‌های CRS، محتوا را به شبکه گسترده‌ای از آژانس‌ها در سراسر جهان ارائه می‌کند. (Amadeus)

به زبان خیلی ساده:

CRS = سیستم رزرو ارائه‌دهنده

GDS = شبکه توزیع و دسترسی گسترده به محتوای ارائه‌دهندگان

مزایای GDS برای آژانس‌های مسافرتی

برای یک آژانس متخصص فروش بلیت، استفاده از GDS مزایای بسیار مهمی دارد.

۱. دسترسی به ایرلاین‌های متعدد

آژانس می‌تواند بدون بررسی تک‌تک سیستم‌های ایرلاین‌ها، گزینه‌های مختلف را در یک محیط بررسی کند.

۲. صرفه‌جویی در زمان

جست‌وجوی چندین ایرلاین از یک سیستم، سرعت کار کارشناس فروش را به شکل قابل‌توجهی افزایش می‌دهد.

۳. مقایسه گزینه‌ها

کارشناس می‌تواند پروازهای مختلف را از نظر قیمت، زمان، توقف و شرایط کرایه مقایسه کند.

۴. مدیریت حرفه‌ای رزرو

GDS صرفاً موتور جست‌وجو نیست و امکاناتی برای ایجاد و مدیریت رزرو و انجام تراکنش‌های مرتبط با آن فراهم می‌کند.

۵. دسترسی به بازار جهانی

ماهیت GDS باعث می‌شود یک آژانس محلی بتواند به شبکه گسترده‌ای از محتوای سفر دسترسی پیدا کند.

۶. دسترسی به سایر خدمات سفر

در کنار پرواز، برخی GDSها خدماتی مانند هتل و اجاره خودرو را نیز ارائه می‌کنند. (SiteMinder)

آیا همه پروازهای دنیا در GDS وجود دارند؟

خیر.

این نکته بسیار مهم است.

GDS به این معنا نیست که هر پرواز، هر ایرلاین و هر نرخی که در جهان وجود دارد، حتماً در یک GDS مشخص نمایش داده می‌شود.

میزان و نوع محتوای قابل مشاهده به عوامل مختلفی بستگی دارد؛ از جمله:

• قرارداد ایرلاین با GDS

• بازار جغرافیایی

• نوع کرایه

• کانال توزیع

• قراردادهای تجاری

• فناوری اتصال ایرلاین

• و سیاست توزیع شرکت هواپیمایی

ضمن اینکه صنعت هواپیمایی در سال‌های اخیر به سمت مدل‌های توزیع جدیدتر نیز حرکت کرده است.

GDS و NDC؛ آیا GDS در حال حذف شدن است؟

یکی از مهم‌ترین تحولات صنعت هواپیمایی، ظهور NDC یا New Distribution Capability است.

NDC استانداردی است که توسط IATA توسعه داده شده و هدف آن ایجاد روش‌های مدرن‌تر برای ارتباط ایرلاین‌ها با فروشندگان و ارائه محتوای غنی‌تر و پیشنهادهای شخصی‌سازی‌شده‌تر است.

بنابراین آینده صنعت را نباید به شکل:

GDS یا NDC

دید.

در عمل، هر دو فناوری می‌توانند در اکوسیستم توزیع سفر وجود داشته باشند و GDSها نیز در حال توسعه و سازگار شدن با مدل‌های جدید توزیع هستند.

این موضوع برای آژانس‌های فروش بلیت بین‌المللی اهمیت زیادی دارد، زیرا ممکن است یک نرخ یا محصول خاص از یک کانال توزیع در دسترس باشد اما از کانال دیگری ارائه نشود.

GDS چه نقشی در کار یک آژانس هواپیمایی دارد؟

اگر بخواهیم کل موضوع را در یک مثال واقعی خلاصه کنیم، تصور کنید یک مشتری به یک آژانس مراجعه می‌کند و می‌گوید:

«برای هفته آینده یک بلیت تهران به پاریس می‌خواهم؛ ترجیحاً قیمت مناسب، یک توقف و با شرایط استرداد قابل قبول.»

کارشناس آژانس به جای اینکه ده‌ها سایت و سیستم مختلف را بررسی کند، می‌تواند از ابزارهای حرفه‌ای توزیع مانند GDS برای بررسی گزینه‌های موجود استفاده کند.

سپس:

جست‌وجو → مقایسه → انتخاب پرواز → ایجاد رزرو → دریافت PNR → صدور بلیت → مدیریت رزرو

می‌تواند در چارچوب زیرساخت‌های حرفه‌ای فروش انجام شود.

به همین دلیل GDS را باید چیزی بسیار فراتر از یک «موتور جست‌وجوی پرواز» دانست.

GDS یکی از زیرساخت‌های اصلی صنعت توزیع خدمات سفر است.

جمع‌بندی

سیستم‌های توزیع جهانی یا GDS یکی از مهم‌ترین فناوری‌هایی هستند که صنعت فروش و رزرو خدمات سفر را شکل داده‌اند.

این سیستم‌ها با ایجاد ارتباط میان ایرلاین‌ها و سایر ارائه‌دهندگان خدمات سفر از یک سو و آژانس‌های مسافرتی و فروشندگان خدمات سفر از سوی دیگر، امکان دسترسی به حجم گسترده‌ای از اطلاعات و انجام تراکنش‌های مربوط به سفر را فراهم می‌کنند.

مهم‌ترین کاربرد GDS برای آژانس‌های هواپیمایی، دسترسی و رزرو پروازهای ایرلاین‌های مختلف از یک سیستم واحد است؛ موضوعی که باعث افزایش سرعت، کاهش پیچیدگی و امکان مقایسه گزینه‌های مختلف برای مسافر می‌شود.

در کنار پرواز، GDSها می‌توانند خدماتی مانند هتل و اجاره خودرو را نیز پوشش دهند.

در بازار جهانی، Amadeus، Sabre و Travelport از مهم‌ترین بازیگران این حوزه هستند و Galileo یکی از برندهای اصلی Travelport محسوب می‌شود. (Tripgic)

در ایران نیز Amadeus یکی از شناخته‌شده‌ترین و مهم‌ترین سیستم‌های GDS در میان فعالان فروش بلیت بین‌المللی است و بسیاری از کارشناسان آژانس‌های هواپیمایی با محیط و دستورات آن کار می‌کنند. (Amadeus Iran)

در نهایت، هر بار که یک کارشناس آژانس می‌تواند در چند لحظه پروازهای چندین ایرلاین را بررسی کند، قیمت‌ها و شرایط مختلف را مقایسه کند و برای مسافر رزرو انجام دهد، پشت این فرایند شبکه‌ای پیچیده از سیستم‌های رزرو، GDS، فناوری‌های ارتباطی و زیرساخت‌های توزیع جهانی سفر قرار دارد.