کریسمس (Christmas) یکی از شناخته‌شده‌ترین و محبوب‌ترین جشن‌های جهان است که هر سال در ماه دسامبر برگزار می‌شود. این مناسبت که ریشه در سنت‌های مسیحیت دارد، به مناسبت تولد حضرت عیسی مسیح (ع) گرامی داشته می‌شود و امروزه علاوه بر جنبه مذهبی، به یک رویداد بزرگ فرهنگی، اجتماعی و گردشگری در بسیاری از کشورهای جهان تبدیل شده است.
با نزدیک شدن به کریسمس، خیابان‌ها و مراکز خرید با چراغ‌های رنگارنگ، درختان تزئین‌شده و دکوراسیون‌های زمستانی آراسته می‌شوند. خانواده‌ها دور هم جمع می‌شوند، هدیه می‌دهند، غذاهای سنتی آماده می‌کنند و در بسیاری از شهرها بازارهای مخصوص کریسمس برپا می‌شود. این جشن برای میلیون‌ها نفر فرصتی برای شادی، دورهمی، سفر و تجربه سنت‌های متفاوت فرهنگی است.
اما کریسمس دقیقاً چه زمانی برگزار می‌شود؟ این جشن از کجا آغاز شده است؟ چرا درخت کاج، بابانوئل و هدیه دادن به نمادهای اصلی آن تبدیل شده‌اند؟ مردم کشورهای مختلف چگونه کریسمس را جشن می‌گیرند و کدام مقاصد گردشگری برای تجربه این مناسبت جذاب‌تر هستند؟
در این مقاله به تمام این پرسش‌ها پاسخ می‌دهیم.
کریسمس چیست و چرا جشن گرفته می‌شود؟
کریسمس جشنی مذهبی در آیین مسیحیت است که به مناسبت تولد حضرت عیسی مسیح برگزار می‌شود. واژه Christmas از ترکیب دو واژه قدیمی انگلیسی Christ و Mass شکل گرفته است. Christ به معنای مسیح و Mass به مراسم عشای ربانی یا آیین مذهبی کلیسا اشاره دارد.
از دیدگاه مسیحیان، تولد حضرت عیسی مسیح یکی از مهم‌ترین رویدادهای تاریخ دین مسیحیت است و به همین دلیل کریسمس جایگاه ویژه‌ای در تقویم مذهبی آن‌ها دارد.
با گذشت زمان، این مناسبت از یک مراسم مذهبی فراتر رفت و به جشنی بین‌المللی تبدیل شد. امروزه حتی در کشورهایی که جمعیت مسیحی قابل‌توجهی ندارند، کریسمس در قالب یک رویداد فرهنگی، تجاری و گردشگری مورد توجه قرار می‌گیرد.
در بسیاری از کشورها، افرادی که مسیحی نیستند نیز در تزئین خانه‌ها، برگزاری مهمانی‌های کریسمس، خرید هدیه و شرکت در جشن‌های عمومی حضور پیدا می‌کنند.
تاریخ کریسمس چه روزی است؟
تاریخ رایج برگزاری کریسمس، ۲۵ دسامبر هر سال است. این تاریخ در تقویم میلادی ثابت است و در تقویم شمسی معمولاً با چهارم یا پنجم دی‌ماه مصادف می‌شود.
با این حال، تمام مسیحیان جهان کریسمس را در یک روز جشن نمی‌گیرند.
علت این تفاوت، استفاده برخی کلیساها از تقویم ژولیانی به جای تقویم میلادی اصلاح‌شده یا گریگوری است.
در حال حاضر:
۲۵ دسامبر: بیشتر کلیساهای کاتولیک، پروتستان و شماری از کلیساهای ارتدوکس کریسمس را در این روز جشن می‌گیرند.
۷ ژانویه: برخی کلیساهای ارتدوکس که همچنان از تقویم ژولیانی برای تعیین تاریخ کریسمس استفاده می‌کنند، این مناسبت را در هفتم ژانویه تقویم میلادی امروزی برگزار می‌کنند.
۶ ژانویه: برخی سنت‌های مسیحی، از جمله کلیسای حواری ارمنی، میلاد و تعمید حضرت عیسی مسیح را در ششم ژانویه گرامی می‌دارند.
بنابراین، اگرچه ۲۵ دسامبر شناخته‌شده‌ترین تاریخ کریسمس در جهان است، اما تاریخ برگزاری آن در تمام شاخه‌های مسیحیت یکسان نیست.
تاریخچه کریسمس؛ این جشن از چه زمانی آغاز شد؟
تاریخ دقیق تولد حضرت عیسی مسیح در منابع تاریخی و متون مقدس مشخص نشده است. در انجیل‌های متی و لوقا به تولد ایشان اشاره شده، اما روز و ماه دقیق آن ذکر نشده است.
در نخستین قرن‌های مسیحیت، جشن مستقلی با تاریخ مشخص برای بزرگداشت تولد حضرت عیسی مسیح در تمام جوامع مسیحی وجود نداشت. در آن دوران، عید پاک که یادآور رستاخیز مسیح است، اهمیت مذهبی بیشتری داشت.
نخستین شواهد روشن از برگزاری رسمی جشن میلاد مسیح در ۲۵ دسامبر به روم باستان و قرن چهارم میلادی بازمی‌گردد. در منابع تاریخی، سال ۳۳۶ میلادی به‌عنوان یکی از نخستین زمان‌های ثبت‌شده برگزاری این مناسبت در رم شناخته می‌شود.
اما چرا ۲۵ دسامبر انتخاب شد؟
درباره انتخاب این تاریخ، دیدگاه‌های مختلفی وجود دارد. برخی پژوهشگران معتقدند انتخاب آن با جشن‌ها و آیین‌های زمستانی روم باستان، از جمله جشن مرتبط با خورشید شکست‌ناپذیر، ارتباط داشته است. گروهی دیگر این تاریخ را نتیجه محاسبات مذهبی مسیحیان اولیه درباره زمان لقاح و تولد حضرت عیسی مسیح می‌دانند.
البته درباره میزان تأثیر هر یک از این عوامل، میان تاریخ‌پژوهان اتفاق‌نظر کامل وجود ندارد.
در قرون بعدی، جشن کریسمس به‌تدریج در مناطق مختلف اروپا گسترش پیدا کرد و سنت‌های محلی، آیین‌های زمستانی و فرهنگ مردم کشورهای مختلف با آن ترکیب شدند.
در نهایت، کریسمس به یکی از مهم‌ترین مناسبت‌های سالانه در بسیاری از جوامع جهان تبدیل شد.
تفاوت کریسمس با سال نو میلادی چیست؟
یکی از اشتباهات رایج این است که کریسمس و سال نو میلادی یک مناسبت در نظر گرفته می‌شوند؛ در حالی که این دو جشن کاملاً متفاوت هستند.
کریسمس در ۲۵ دسامبر و به مناسبت تولد حضرت عیسی مسیح برگزار می‌شود، اما سال نو میلادی در اول ژانویه آغاز سال جدید در تقویم گریگوری است.
به بیان ساده:
کریسمس: ۲۵ دسامبر، جشن میلاد حضرت عیسی مسیح.
شب سال نو میلادی: ۳۱ دسامبر، آخرین شب سال.
سال نو میلادی: اول ژانویه، نخستین روز سال جدید.
فاصله کریسمس تا سال نو میلادی تنها چند روز است و به همین دلیل در بسیاری از کشورها، تزئینات و برنامه‌های جشن این دو مناسبت به‌صورت پیوسته برگزار می‌شوند.
در بسیاری از شهرهای اروپایی و آمریکایی، فضای جشن و شادی از اوایل دسامبر آغاز می‌شود و تا نخستین روزهای ژانویه ادامه پیدا می‌کند.
مهم‌ترین نمادهای کریسمس و داستان شکل‌گیری آن‌ها
کریسمس مجموعه‌ای از نمادهای شناخته‌شده دارد که هرکدام به‌نوعی با تاریخ، باورهای مذهبی یا سنت‌های فرهنگی ارتباط دارند.
۱. درخت کریسمس
درخت کریسمس یکی از شناخته‌شده‌ترین نمادهای این جشن است. معمولاً از درختان همیشه‌سبز مانند کاج و صنوبر برای تزئین استفاده می‌شود.
درختان همیشه‌سبز در بسیاری از فرهنگ‌های قدیمی نماد زندگی، پایداری و امید در فصل زمستان بوده‌اند.
سنت تزئین درخت کریسمس به شکل امروزی بیشتر با مناطق آلمانی‌زبان اروپا ارتباط دارد. این رسم در قرن شانزدهم میلادی رواج پیدا کرد و در قرن‌های بعد به کشورهای دیگر اروپا و سپس آمریکای شمالی گسترش یافت.
امروزه خانواده‌ها درخت کریسمس را با چراغ‌های کوچک، گوی‌های رنگی، ستاره، روبان، زنگوله و تزئینات مختلف آراسته می‌کنند.
در برخی خانواده‌ها، تزئین درخت کریسمس یک مراسم خانوادگی است که چند هفته پیش از ۲۵ دسامبر برگزار می‌شود.
۲. بابانوئل
بابانوئل یا سانتا کلاوس (Santa Claus) یکی از محبوب‌ترین شخصیت‌های کریسمس است.
او معمولاً به شکل پیرمردی مهربان با ریش سفید، لباس قرمز و کلاه قرمز تصویر می‌شود که در شب کریسمس برای کودکان هدیه می‌آورد.
ریشه تاریخی این شخصیت به سنت نیکلاس، اسقف مسیحی قرن چهارم میلادی در منطقه میرا، واقع در ترکیه امروزی، بازمی‌گردد.
سنت نیکلاس به بخشندگی و کمک به نیازمندان، به‌ویژه کودکان، شهرت داشت. داستان‌ها و افسانه‌های مربوط به او به‌تدریج در فرهنگ اروپایی گسترش یافتند.
با گذشت زمان، شخصیت سنت نیکلاس با سنت‌های محلی کشورهای مختلف ترکیب شد و به تصویر امروزی بابانوئل نزدیک شد.
در داستان‌های رایج، بابانوئل در قطب شمال زندگی می‌کند، همراه با گروهی از الف‌ها یا موجودات افسانه‌ای هدایا را آماده می‌کند و با سورتمه‌ای که گوزن‌های شمالی آن را می‌کشند، در شب کریسمس به خانه کودکان می‌رود.
۳. هدیه دادن در کریسمس
هدیه دادن یکی از مهم‌ترین سنت‌های کریسمس است.
این رسم با داستان هدایایی که بنا بر روایت انجیل متی، مجوسان یا خردمندان از مشرق‌زمین هنگام دیدار با حضرت عیسی مسیح به او تقدیم کردند، ارتباط نمادین دارد.
در فرهنگ امروزی، اعضای خانواده و دوستان برای یکدیگر هدیه تهیه می‌کنند و معمولاً آن‌ها را در زیر درخت کریسمس قرار می‌دهند.
در بسیاری از خانواده‌ها، هدایا صبح روز ۲۵ دسامبر باز می‌شوند، هرچند در برخی کشورها این کار در شب کریسمس انجام می‌شود.
۴. ستاره کریسمس
ستاره‌ای که معمولاً در بالاترین قسمت درخت کریسمس قرار می‌گیرد، به ستاره بیت‌لحم اشاره دارد.
بر اساس روایت انجیل متی، ستاره‌ای راهنمای مجوسان بود تا محل تولد حضرت عیسی مسیح را پیدا کنند.
به همین دلیل، ستاره یکی از نمادهای مهم کریسمس محسوب می‌شود.
۵. حلقه کریسمس
حلقه‌های تزئینی که از شاخه‌های همیشه‌سبز ساخته می‌شوند، معمولاً روی در ورودی خانه‌ها نصب می‌شوند.
شکل دایره‌ای این حلقه‌ها در سنت مسیحی می‌تواند نمادی از جاودانگی و زندگی بی‌پایان باشد.
۶. آب‌نبات عصایی
آب‌نبات عصایی یا Candy Cane یکی دیگر از نمادهای مشهور کریسمس است.
این آب‌نبات معمولاً سفید با خطوط قرمز و به شکل عصا تولید می‌شود.
درباره ریشه دقیق شکل و رنگ آن روایت‌های مختلفی وجود دارد. امروزه این خوراکی به یکی از عناصر تزئینی و خوراکی محبوب کریسمس تبدیل شده است.
۷. جوراب کریسمس
در بسیاری از کشورها، کودکان جوراب‌های بزرگی را در کنار شومینه یا روی دیوار آویزان می‌کنند تا بابانوئل در شب کریسمس داخل آن‌ها هدیه قرار دهد.
این رسم نیز با افسانه‌های مربوط به سنت نیکلاس و کمک‌های پنهانی او ارتباط دارد.
۸. رنگ‌های کریسمس
سه رنگ قرمز، سبز و طلایی از شناخته‌شده‌ترین رنگ‌های کریسمس هستند.
رنگ سبز معمولاً با درختان همیشه‌سبز و مفهوم زندگی و امید ارتباط داده می‌شود. قرمز در بسیاری از تزئینات کریسمس دیده می‌شود و طلایی نمادی از نور، شکوه و جشن به شمار می‌رود.
در کنار این رنگ‌ها، سفید نیز به دلیل ارتباط با برف و زمستان کاربرد زیادی در تزئینات کریسمس دارد.
آداب و رسوم کریسمس چگونه است؟
اگرچه جزئیات برگزاری کریسمس در کشورهای مختلف متفاوت است، برخی سنت‌ها در بسیاری از جوامع مسیحی مشترک هستند.
شرکت در مراسم کلیسا
برای بسیاری از مسیحیان، حضور در مراسم مذهبی یکی از مهم‌ترین بخش‌های کریسمس است.
مراسم شب کریسمس که در ۲۴ دسامبر برگزار می‌شود، در بسیاری از کلیساها اهمیت ویژه‌ای دارد. این مراسم می‌تواند شامل دعا، سرودهای مذهبی، قرائت متون مقدس و عشای ربانی باشد.
برخی خانواده‌ها شب کریسمس را با حضور در کلیسا آغاز می‌کنند و سپس در کنار اعضای خانواده به جشن و صرف غذا می‌پردازند.
دورهمی خانوادگی
کریسمس در بسیاری از کشورها فرصتی برای دیدار اعضای خانواده و دوستان است.
افرادی که در شهرها یا کشورهای دیگر زندگی می‌کنند، تلاش می‌کنند در این روزها به خانه بازگردند و در کنار خانواده باشند.
به همین دلیل، تعطیلات کریسمس در برخی کشورها یکی از دوره‌های پرتردد سال برای حمل‌ونقل هوایی و زمینی محسوب می‌شود.
سرودهای کریسمس
سرودخوانی یکی از سنت‌های قدیمی این جشن است.
در بسیاری از کشورها، گروه‌های موسیقی و افراد داوطلب در خیابان‌ها، کلیساها و مراکز عمومی سرودهای مخصوص کریسمس را اجرا می‌کنند.
آهنگ‌هایی مانند Silent Night، Jingle Bells و We Wish You a Merry Christmas از مشهورترین آثار مرتبط با این مناسبت هستند.
تزئین خانه و خیابان‌ها
در هفته‌های منتهی به کریسمس، خانه‌ها، فروشگاه‌ها، هتل‌ها و خیابان‌ها با چراغ‌های رنگی و تزئینات مخصوص آراسته می‌شوند.
در برخی شهرها، رقابت‌های محلی برای انتخاب زیباترین خانه یا خیابان تزئین‌شده برگزار می‌شود.
کمک به نیازمندان
یکی از جنبه‌های مهم فرهنگی کریسمس، توجه به دیگران و کمک به افراد نیازمند است.
بسیاری از کلیساها، مؤسسات خیریه و گروه‌های مردمی در این ایام برنامه‌هایی برای جمع‌آوری کمک‌های مالی، تهیه غذا، توزیع هدایا و حمایت از خانواده‌های کم‌درآمد برگزار می‌کنند.
کریسمس در کشورهای مختلف جهان چگونه جشن گرفته می‌شود؟
یکی از جذاب‌ترین ویژگی‌های کریسمس این است که با وجود ریشه مذهبی مشترک، در هر کشور با آداب و رسوم خاصی برگزار می‌شود.
در ادامه با شیوه برگزاری این جشن در برخی از کشورهای مهم جهان آشنا می‌شویم.
کریسمس در آلمان
آلمان یکی از مشهورترین کشورهای جهان برای برگزاری جشن کریسمس است و بازارهای سنتی کریسمس آن شهرت بین‌المللی دارند.
بازار کریسمس که در زبان آلمانی Weihnachtsmarkt نامیده می‌شود، معمولاً در میدان‌های اصلی شهرها برپا می‌شود.
در این بازارها می‌توان انواع صنایع‌دستی، تزئینات کریسمس، خوراکی‌های سنتی و نوشیدنی‌های گرم زمستانی را پیدا کرد.
بازار کریسمس نورنبرگ یکی از مشهورترین بازارهای این کشور است که با نام Christkindlesmarkt شناخته می‌شود.
در شهرهای دیگری مانند درسدن، کلن، مونیخ و فرانکفورت نیز بازارهای کریسمس بزرگی برگزار می‌شوند.
یکی از سنت‌های آلمانی، استفاده از تقویم ظهور یا Advent Calendar است. این تقویم معمولاً ۲۴ پنجره دارد و کودکان از اول دسامبر هر روز یکی از آن‌ها را باز می‌کنند تا به شب کریسمس برسند.
غذاهایی مانند کباب غاز، سوسیس‌های سنتی، شیرینی اشتولن و بیسکویت‌های مخصوص کریسمس نیز در این کشور محبوب هستند.
کریسمس در فرانسه
در فرانسه، کریسمس با نام Noël شناخته می‌شود و یکی از مهم‌ترین مناسبت‌های خانوادگی سال است.
در این کشور، خانواده‌ها معمولاً در شب کریسمس دور هم جمع می‌شوند و شام مفصلی برگزار می‌کنند که به آن Réveillon de Noël می‌گویند.
از غذاهای محبوب این مراسم می‌توان به بوقلمون یا غاز بریان، غذاهای دریایی، صدف خوراکی و دسرهای مخصوص اشاره کرد.
یکی از مشهورترین شیرینی‌های فرانسوی کریسمس، Bûche de Noël است؛ دسری شبیه تنه درخت که معمولاً از کیک رولت و کرم شکلاتی تهیه می‌شود.
شهرهایی مانند پاریس، استراسبورگ و لیون در ایام کریسمس با نورپردازی و تزئینات ویژه، فضای بسیار جذابی برای گردشگران ایجاد می‌کنند.
بازار کریسمس استراسبورگ از قدیمی‌ترین و شناخته‌شده‌ترین بازارهای کریسمس اروپا به شمار می‌رود.
کریسمس در انگلستان
در بریتانیا، کریسمس یکی از مهم‌ترین تعطیلات رسمی سال است.
خانواده‌ها معمولاً در روز ۲۵ دسامبر دور یک میز جمع می‌شوند و غذای سنتی کریسمس را صرف می‌کنند.
بوقلمون بریان، سیب‌زمینی تنوری، سبزیجات، سس مخصوص و پودینگ کریسمس از خوراکی‌های شناخته‌شده این مناسبت هستند.
یکی از سنت‌های جالب بریتانیایی، استفاده از Christmas Cracker است. این وسیله تزئینی شبیه یک لوله کاغذی است که دو نفر آن را از دو طرف می‌کشند و با صدایی شبیه ترکیدن باز می‌شود. داخل آن معمولاً یک هدیه کوچک، کاغذی حاوی لطیفه و یک تاج کاغذی قرار دارد.
در لندن، خیابان‌ها، مراکز خرید و میدان‌های مهم شهر با چراغ‌های کریسمس تزئین می‌شوند و برنامه‌های تفریحی متعددی برای گردشگران و ساکنان شهر برگزار می‌شود.
کریسمس در آمریکا
در ایالات متحده آمریکا، کریسمس یکی از مهم‌ترین جشن‌های سال محسوب می‌شود.
تزئین خانه‌ها با چراغ‌های رنگارنگ، نصب درخت کریسمس، هدیه دادن و برگزاری مهمانی‌های خانوادگی از سنت‌های رایج این کشور هستند.
در بسیاری از خانواده‌ها، کودکان شب کریسمس جوراب‌های خود را آویزان می‌کنند و برای بابانوئل شیر و شیرینی کنار می‌گذارند.
یکی از خوراکی‌های رایج این مناسبت، شیرینی زنجبیلی یا Gingerbread است که در قالب آدمک، خانه و اشکال مختلف تهیه می‌شود.
شهر نیویورک در ایام کریسمس یکی از مشهورترین مقاصد گردشگری جهان است. درخت بزرگ کریسمس مرکز راکفلر، ویترین‌های تزئین‌شده فروشگاه‌ها، پیست‌های اسکیت روی یخ و نورپردازی خیابان‌ها از جاذبه‌های محبوب این شهر هستند.
کریسمس در ایتالیا
در ایتالیا، کریسمس ترکیبی از سنت‌های مذهبی، خانوادگی و غذایی است.
یکی از نمادهای مهم کریسمس در این کشور، صحنه تولد حضرت عیسی مسیح یا Presepe است. این صحنه‌ها با مجسمه‌هایی از حضرت مریم، حضرت یوسف، نوزاد عیسی و دیگر شخصیت‌های مرتبط با روایت تولد ایشان ساخته می‌شوند.
در شهر ناپل، ساخت و نمایش صحنه‌های تولد مسیح قدمت و شهرت ویژه‌ای دارد.
غذاهای کریسمس در ایتالیا بسته به منطقه متفاوت هستند. پانتونه (Panettone)، نوعی کیک شیرین و حجیم با میوه‌های خشک و کشمش، از مشهورترین شیرینی‌های این کشور است.
در برخی مناطق ایتالیا، شب کریسمس با صرف غذاهای دریایی و روز کریسمس با یک وعده غذایی مفصل خانوادگی همراه است.
کریسمس در اسپانیا
در اسپانیا، جشن‌های کریسمس تنها به ۲۵ دسامبر محدود نمی‌شوند و تا روز ششم ژانویه ادامه پیدا می‌کنند.
یکی از مهم‌ترین مناسبت‌های این دوره، جشن سه پادشاه یا Día de los Reyes است که در ششم ژانویه برگزار می‌شود.
بر اساس سنت مذهبی، سه مجوس برای دیدار حضرت عیسی مسیح هدایایی به او تقدیم کردند و این روز به یادبود آن رویداد گرامی داشته می‌شود.
در بسیاری از خانواده‌های اسپانیایی، کودکان در شب پنجم ژانویه منتظر دریافت هدیه از سه پادشاه هستند.
شیرینی Roscón de Reyes نیز از خوراکی‌های معروف این مناسبت است.
کریسمس در روسیه
در روسیه، بسیاری از مسیحیان ارتدوکس کریسمس را در هفتم ژانویه جشن می‌گیرند.
علت این تفاوت، استفاده کلیسای ارتدوکس روسیه از تقویم ژولیانی برای تعیین تاریخ این مناسبت است.
یکی از شخصیت‌های محبوب جشن‌های زمستانی روسیه، دِد موروز (Ded Moroz) یا پدربزرگ سرما است که در فرهنگ این کشور نقش مشابهی با بابانوئل دارد.
او معمولاً با لباس بلند زمستانی ظاهر می‌شود و در داستان‌های سنتی همراه با نوه‌اش اسنگوروچکا (Snegurochka) یا دختر برفی به جشن‌ها می‌آید.
البته در روسیه، جشن سال نو میلادی نیز اهمیت بسیار زیادی دارد و در بسیاری از خانواده‌ها هدیه دادن و تزئین درخت بیشتر با شب سال نو ارتباط پیدا می‌کند.
کریسمس در ژاپن
ژاپن کشوری با جمعیت مسیحی نسبتاً کم است، اما کریسمس در آن به یک مناسبت فرهنگی و تجاری محبوب تبدیل شده است.
در شهرهایی مانند توکیو و اوساکا، خیابان‌ها و مراکز خرید با نورپردازی‌های بسیار زیبا تزئین می‌شوند.
یکی از سنت‌های جالب کریسمس در ژاپن، خوردن مرغ سوخاری، به‌ویژه محصولات رستوران‌های زنجیره‌ای، است. این رسم تا حد زیادی با یک کمپین تبلیغاتی موفق در دهه ۱۹۷۰ میلادی گسترش پیدا کرد.
همچنین کیک کریسمس ژاپنی که معمولاً از کیک اسفنجی، خامه و توت‌فرنگی تهیه می‌شود، محبوبیت زیادی دارد.
نکته جالب این است که در ژاپن، شب کریسمس برای بسیاری از زوج‌ها فرصتی برای قرار عاشقانه و صرف شام در رستوران‌های خاص است.
کریسمس در استرالیا
از آنجا که استرالیا در نیمکره جنوبی قرار دارد، کریسمس در آغاز فصل تابستان این کشور برگزار می‌شود.
بنابراین برخلاف کشورهای اروپایی و آمریکای شمالی، کریسمس در استرالیا لزوماً با برف و هوای سرد همراه نیست.
بسیاری از خانواده‌ها این روز را با برگزاری مهمانی در فضای باز، کباب‌پزی، شنا و رفتن به ساحل جشن می‌گیرند.
غذاهای دریایی، سالادهای تابستانی، گوشت بریان و دسر پاولوا از خوراکی‌های محبوب این فصل هستند.
سنت سرودخوانی با شمع یا Carols by Candlelight نیز در استرالیا طرفداران زیادی دارد.
کریسمس در ترکیه
ترکیه کشوری با اکثریت جمعیت مسلمان است و کریسمس در آن تعطیل رسمی سراسری محسوب نمی‌شود.
با این حال، در برخی شهرها و مناطق دارای جوامع مسیحی، مراسم مذهبی کریسمس برگزار می‌شود.
در شهر استانبول، به دلیل وجود کلیساهای تاریخی و جوامع مسیحی مختلف، مراسم ویژه‌ای در شب و روز کریسمس برگزار می‌شود.
از طرف دیگر، تزئینات درخت، چراغ‌های رنگی و شخصیت بابانوئل در مراکز خرید و برخی خیابان‌های ترکیه بیشتر در ارتباط با جشن سال نو میلادی دیده می‌شوند.
باید توجه داشت که کریسمس و سال نو در فرهنگ ترکیه دو مناسبت متفاوت هستند و بسیاری از تزئیناتی که در دسامبر دیده می‌شوند، در واقع برای استقبال از سال نو انجام می‌گیرند.
غذاهای سنتی کریسمس در کشورهای مختلف
غذا بخش مهمی از جشن کریسمس است و تقریباً در تمام کشورهایی که این مناسبت را برگزار می‌کنند، خوراکی‌های مخصوصی برای این روز وجود دارد.
البته منوی غذایی کریسمس در هر منطقه با توجه به آب‌وهوا، محصولات محلی و فرهنگ غذایی متفاوت است.
برخی از مشهورترین خوراکی‌های کریسمس عبارت‌اند از:
بوقلمون بریان: یکی از غذاهای اصلی کریسمس در بریتانیا و بسیاری از خانواده‌های آمریکایی.
اشتولن (Stollen): نان شیرین آلمانی با میوه‌های خشک، کشمش و پودر قند.
پانتونه (Panettone): کیک سنتی ایتالیایی که معمولاً با کشمش و میوه‌های شیرین‌شده تهیه می‌شود.
پودینگ کریسمس: دسر سنتی بریتانیایی که با میوه‌های خشک و ادویه تهیه می‌شود.
بوش دو نوئل (Bûche de Noël): کیک رولت فرانسوی با ظاهر تنه درخت.
نان زنجبیلی (Gingerbread): شیرینی محبوب کریسمس که در کشورهای مختلف به شکل آدمک و خانه تهیه می‌شود.
کوکی کریسمس: انواع بیسکویت‌های تزئین‌شده با طرح‌های زمستانی و رنگ‌های مخصوص این جشن.
اِگ‌ناگ (Eggnog): نوشیدنی سنتی تهیه‌شده از شیر، تخم‌مرغ، شکر و ادویه که در برخی کشورها به‌صورت بدون الکل و در برخی نسخه‌ها همراه با نوشیدنی الکلی سرو می‌شود.
این غذاها تنها بخشی از تنوع خوراکی‌های کریسمس هستند و هر کشور و حتی هر خانواده ممکن است سنت غذایی مخصوص خود را داشته باشد.
بازارهای کریسمس چیست و چرا مشهور شده‌اند؟
بازارهای کریسمس یا Christmas Markets از جذاب‌ترین رویدادهای زمستانی اروپا هستند.
این بازارها معمولاً از اواخر نوامبر یا اوایل دسامبر آغاز به کار می‌کنند و تا شب کریسمس یا گاهی پس از آن ادامه دارند.
در این بازارها غرفه‌های چوبی و تزئین‌شده‌ای برپا می‌شوند که محصولات مختلفی مانند موارد زیر را عرضه می‌کنند:
تزئینات دست‌ساز درخت کریسمس
شمع و وسایل دکوراتیو
صنایع‌دستی و سوغاتی‌های محلی
شیرینی‌ها و شکلات‌های سنتی
خوراکی‌های گرم و غذاهای محلی
نوشیدنی‌های مخصوص زمستان
فضای این بازارها معمولاً با موسیقی کریسمس، چراغ‌های رنگی، درختان بزرگ و تزئینات زمستانی همراه است.
بازارهای کریسمس آلمان، اتریش، فرانسه و جمهوری چک از مشهورترین نمونه‌های این رویداد در جهان هستند.
برای بسیاری از گردشگران، بازدید از این بازارها یکی از اصلی‌ترین دلایل سفر به اروپا در ماه دسامبر است.
بهترین شهرهای جهان برای سفر در ایام کریسمس
کریسمس یکی از جذاب‌ترین زمان‌های سال برای سفر به برخی از شهرهای جهان است. در این دوره، بسیاری از مقاصد گردشگری با نورپردازی، بازارهای زمستانی، جشن‌های خیابانی و برنامه‌های ویژه، چهره‌ای متفاوت پیدا می‌کنند.
اگر قصد دارید کریسمس را خارج از کشور تجربه کنید، شهرهای زیر از گزینه‌های شناخته‌شده و جذاب هستند.
۱. نیویورک، آمریکا
نیویورک یکی از مشهورترین مقاصد جهان برای تجربه فضای کریسمس است.
درخت بزرگ کریسمس مرکز راکفلر، ویترین‌های تزئین‌شده فروشگاه‌های خیابان پنجم، پیست‌های اسکیت روی یخ و نورپردازی خیابان‌ها از جاذبه‌های مهم این شهر هستند.
هوای سرد و احتمال بارش برف نیز در برخی روزهای دسامبر، فضای زمستانی ویژه‌ای به شهر می‌بخشد.
۲. نورنبرگ، آلمان
نورنبرگ به دلیل برگزاری یکی از مشهورترین بازارهای سنتی کریسمس جهان، مقصدی محبوب برای گردشگران است.
بازار Christkindlesmarkt با غرفه‌های چوبی، شیرینی‌های سنتی، صنایع‌دستی و تزئینات کریسمس، یکی از نمادهای اصلی زمستان در آلمان محسوب می‌شود.
۳. وین، اتریش
وین در ایام کریسمس به یکی از زیباترین شهرهای اروپا تبدیل می‌شود.
بازارهای کریسمس مقابل ساختمان شهرداری، کاخ شون‌برون و دیگر نقاط تاریخی شهر، فضایی بسیار دیدنی ایجاد می‌کنند.
ترکیب معماری تاریخی، موسیقی کلاسیک و نورپردازی زمستانی، وین را به یکی از مقاصد محبوب این فصل تبدیل کرده است.
۴. استراسبورگ، فرانسه
استراسبورگ به دلیل قدمت و شهرت بازار کریسمس خود، لقب پایتخت کریسمس را نیز به خود اختصاص داده است.
خانه‌های قدیمی با معماری خاص منطقه آلزاس، خیابان‌های تزئین‌شده و بازارهای سنتی، این شهر را به یکی از جذاب‌ترین مقاصد زمستانی اروپا تبدیل کرده‌اند.
۵. لندن، انگلستان
لندن در ماه دسامبر با چراغانی خیابان‌ها، تزئین فروشگاه‌ها، پیست‌های اسکیت و برنامه‌های ویژه کریسمس، حال‌وهوای متفاوتی پیدا می‌کند.
خیابان‌های آکسفورد، ریجنت و کارنابی از نقاط شناخته‌شده برای تماشای تزئینات کریسمس هستند.
همچنین رویداد Winter Wonderland در هاید پارک، در سال‌هایی که برگزار می‌شود، از جاذبه‌های محبوب زمستانی این شهر است.
۶. پراگ، جمهوری چک
پراگ با معماری تاریخی و میدان‌های زیبای خود، در ایام کریسمس به یکی از مقصدهای جذاب اروپایی تبدیل می‌شود.
بازارهای کریسمس میدان شهر قدیم و میدان ونسسلاس از مهم‌ترین جاذبه‌های این شهر هستند.
غذاهای محلی، شیرینی‌های سنتی و تزئینات زمستانی در کنار ساختمان‌های تاریخی، فضای ویژه‌ای برای گردشگران ایجاد می‌کنند.
۷. تالین، استونی
تالین یکی از شهرهای زیبا و تاریخی شمال اروپا است که بازار کریسمس آن در میدان تالار شهر برگزار می‌شود.
معماری قرون‌وسطایی، کوچه‌های سنگ‌فرش‌شده و احتمال بارش برف، این شهر را به مقصدی جذاب برای علاقه‌مندان به فضای سنتی کریسمس تبدیل می‌کند.
۸. کبک، کانادا
شهر کبک در کانادا با معماری فرانسوی و خیابان‌های تاریخی خود، یکی از مقصدهای زمستانی محبوب آمریکای شمالی است.
در ایام کریسمس، بخش قدیمی شهر با چراغ‌ها و تزئینات زمستانی آراسته می‌شود و بازارهای فصلی و برنامه‌های ویژه‌ای در آن برگزار می‌شوند.
۹. توکیو، ژاپن
اگرچه کریسمس در ژاپن ریشه مذهبی گسترده‌ای ندارد، توکیو یکی از شهرهای مشهور آسیا برای تماشای نورپردازی‌های کریسمس است.
خیابان‌ها، مراکز خرید و ساختمان‌های تجاری با طراحی‌های نورانی و هنری تزئین می‌شوند و نمایش‌های نوری بزرگی در برخی نقاط شهر برگزار می‌شود.
۱۰. رم، ایتالیا
رم به دلیل جایگاه ویژه مذهبی و تاریخی خود، در ایام کریسمس مقصدی خاص برای گردشگران است.
میدان سنت پیتر در واتیکان با درخت بزرگ کریسمس و صحنه تولد مسیح تزئین می‌شود و مراسم مذهبی ویژه‌ای نیز در این دوره برگزار می‌شود.
برای افرادی که به تاریخ مسیحیت و آثار تاریخی علاقه دارند، رم یکی از مقصدهای ارزشمند سفر در این ایام است.
آیا کریسمس در تمام کشورهای جهان تعطیل رسمی است؟
خیر. با وجود شهرت جهانی کریسمس، این مناسبت در تمام کشورهای جهان تعطیل رسمی نیست.
در بسیاری از کشورهای اروپایی، آمریکای شمالی، استرالیا و بخش‌هایی از آفریقا و آسیا، ۲۵ دسامبر تعطیل رسمی محسوب می‌شود.
اما در کشورهایی که اکثریت جمعیت آن‌ها پیرو ادیان دیگر هستند، وضعیت متفاوت است.
برای مثال، کریسمس در ایران، ترکیه، ژاپن و بسیاری از کشورهای خاورمیانه تعطیل رسمی سراسری نیست؛ هرچند جوامع مسیحی این کشورها می‌توانند مراسم مذهبی خود را برگزار کنند.
همچنین باید توجه داشت که تعطیلی رسمی کریسمس در برخی کشورها به معنای تعطیل بودن تمام کسب‌وکارها نیست. بعضی رستوران‌ها، هتل‌ها، مراکز گردشگری و فروشگاه‌ها ممکن است با ساعات کاری محدود فعالیت کنند.
کریسمس و تأثیر آن بر صنعت گردشگری و سفرهای هوایی
کریسمس یکی از مهم‌ترین فصل‌های گردشگری در بسیاری از کشورهای جهان است.
تعطیلات پایان سال میلادی، تعطیلی مدارس و دانشگاه‌ها، دورهمی‌های خانوادگی و برگزاری رویدادهای زمستانی باعث می‌شود تعداد زیادی از افراد در این دوره سفر کنند.
برخی گردشگران برای دیدار با خانواده و دوستان به کشورهای دیگر می‌روند و برخی دیگر ترجیح می‌دهند تعطیلات خود را در شهرهایی با بازارهای کریسمس، جشن‌های خیابانی و جاذبه‌های زمستانی سپری کنند.
این موضوع تأثیر قابل‌توجهی بر صنعت حمل‌ونقل هوایی، هتل‌داری و خدمات گردشگری دارد.
چند نکته مهم درباره سفر در ایام کریسمس وجود دارد:
۱. افزایش تقاضای پروازها
در بسیاری از مسیرهای بین‌المللی، به‌خصوص مسیرهای منتهی به شهرهای بزرگ و مقاصد محبوب گردشگری، تقاضای سفر در تعطیلات پایان سال افزایش پیدا می‌کند. به همین دلیل بهتر است مسافران برای تهیه بلیت و برنامه‌ریزی سفر، زودتر اقدام کنند.
۲. افزایش هزینه اقامت
در برخی مقاصد پرطرفدار، هزینه هتل‌ها و اقامتگاه‌ها در روزهای نزدیک به کریسمس و سال نو افزایش پیدا می‌کند. میزان این افزایش به مقصد، زمان سفر و شرایط بازار بستگی دارد.
۳. شرایط آب‌وهوایی
در بسیاری از کشورهای اروپایی و آمریکای شمالی، ماه دسامبر با سرمای هوا، بارش برف و احتمال اختلال در برخی مسیرهای حمل‌ونقل همراه است. بنابراین بررسی شرایط آب‌وهوایی و وضعیت پروازها پیش از حرکت اهمیت زیادی دارد.
۴. تفاوت ساعات فعالیت مراکز خدماتی
در روزهای ۲۴ و ۲۵ دسامبر، برخی فروشگاه‌ها، مراکز خرید، رستوران‌ها و جاذبه‌های گردشگری ممکن است تعطیل باشند یا با ساعات کاری متفاوت فعالیت کنند. بهتر است گردشگران پیش از مراجعه، برنامه فعالیت مراکز موردنظر خود را بررسی کنند.
۵. انتخاب مقصد متناسب با سلیقه سفر
اگر به بازارهای سنتی و فضای برفی علاقه دارید، شهرهای اروپای مرکزی و شمالی انتخاب‌های جذابی هستند. اگر به نورپردازی‌های مدرن، مراکز خرید و جشن‌های شهری علاقه دارید، شهرهایی مانند نیویورک و توکیو می‌توانند تجربه متفاوتی ارائه دهند.
برای برنامه‌ریزی چنین سفری، انتخاب مسیر پروازی مناسب، بررسی شرایط ورود به کشور مقصد، زمان‌بندی پرواز و تهیه بلیت با توجه به تاریخ تعطیلات اهمیت زیادی دارد.
آیا برای سفر در ایام کریسمس به ویزا نیاز داریم؟
شرایط دریافت ویزا به کشور مقصد و تابعیت مسافر بستگی دارد.
برای مثال، ایرانیانی که قصد سفر به کشورهای عضو منطقه شنگن را دارند، معمولاً باید پیش از سفر برای دریافت ویزای شنگن اقدام کنند. همچنین سفر به کشورهایی مانند انگلستان، آمریکا و کانادا نیز مستلزم رعایت مقررات ویزایی مربوط به همان کشورها است.
از آنجا که تعطیلات کریسمس و سال نو می‌تواند بر ساعات کاری سفارت‌ها، مراکز درخواست ویزا و زمان رسیدگی به پرونده‌ها تأثیر بگذارد، بهتر است متقاضیان برای دریافت ویزا برنامه‌ریزی زودهنگام داشته باشند.
همچنین لازم است پیش از خرید بلیت، شرایط ویزا، اعتبار گذرنامه، مدارک موردنیاز و مقررات ورود به کشور مقصد بررسی شود.
نکات مهم برای خرید بلیت هواپیما در تعطیلات کریسمس
اگر قصد سفر خارجی در روزهای نزدیک به کریسمس را دارید، بهتر است به چند نکته توجه کنید:
تاریخ رفت و برگشت خود را با دقت مشخص کنید؛ زیرا در برخی کشورها تعطیلات کریسمس و سال نو در فاصله زمانی کوتاهی از یکدیگر قرار دارند.
قیمت پروازها را در چند تاریخ نزدیک به زمان موردنظر مقایسه کنید.
قوانین مربوط به بار مجاز، تغییر تاریخ و استرداد بلیت را پیش از خرید بررسی کنید.
در صورت داشتن پرواز اتصالی، زمان کافی برای ترانزیت در نظر بگیرید.
اعتبار گذرنامه و مدارک ورود به کشور مقصد را بررسی کنید.
برای سفر به مقاصد سردسیر، احتمال تأخیر یا اختلال ناشی از شرایط جوی را در برنامه‌ریزی خود لحاظ کنید.
از آنجا که تخصص آتوسا پرواز فروش بلیت هواپیما در مسیرهای بین‌المللی است، برنامه‌ریزی دقیق برای انتخاب مسیر، زمان پرواز و شرایط بلیت می‌تواند به مسافران کمک کند تا سفر راحت‌تر و مطمئن‌تری را تجربه کنند.
کریسمس در ایران چگونه برگزار می‌شود؟
اگرچه کریسمس در ایران تعطیل رسمی عمومی نیست، اما جامعه مسیحیان ایران، به‌ویژه ارامنه و آشوریان، این مناسبت را با آیین‌ها و مراسم مذهبی خود گرامی می‌دارند.
در شهرهایی مانند تهران، اصفهان و تبریز، کلیساها و محله‌های مسیحی در ایام کریسمس حال‌وهوای ویژه‌ای پیدا می‌کنند.
در تهران، محله‌هایی مانند مجیدیه و اطراف کلیساهای تاریخی، از نقاطی هستند که می‌توان نشانه‌هایی از برگزاری این مناسبت را مشاهده کرد.
کلیسای سرکیس مقدس در تهران و کلیسای وانک در اصفهان از مکان‌های شناخته‌شده مرتبط با جامعه مسیحیان ایران هستند.
در کنار مراسم مذهبی، برخی فروشگاه‌ها و مراکز خرید نیز با الهام از فرهنگ جهانی کریسمس، درخت کاج، چراغ‌ها و تزئینات مخصوص این جشن را عرضه می‌کنند.
نکته جالب این است که جامعه ارمنی ایران در بسیاری از موارد از سنت کلیسای حواری ارمنی پیروی می‌کند و میلاد و تعمید حضرت عیسی مسیح را در ششم ژانویه گرامی می‌دارد.
کریسمس و تأثیر آن بر اقتصاد جهان
کریسمس تنها یک مناسبت مذهبی و فرهنگی نیست، بلکه یکی از مهم‌ترین رویدادهای اقتصادی سال نیز به شمار می‌رود.
در بسیاری از کشورها، هفته‌های منتهی به کریسمس با افزایش خرید کالا، هدیه، پوشاک، مواد غذایی و محصولات تزئینی همراه است.
فروشگاه‌های بزرگ، مراکز خرید و کسب‌وکارهای اینترنتی کمپین‌های ویژه‌ای برای این دوره برگزار می‌کنند.
برخی از مهم‌ترین حوزه‌هایی که از کریسمس تأثیر می‌پذیرند عبارت‌اند از:
خرده‌فروشی: فروش اسباب‌بازی، پوشاک، لوازم الکترونیکی، هدایا و محصولات تزئینی افزایش پیدا می‌کند.
صنعت گردشگری: سفرهای خانوادگی، گردشگری زمستانی و بازدید از بازارهای کریسمس رونق می‌گیرد.
حمل‌ونقل: تقاضا برای پروازهای بین‌المللی، قطارها و سایر وسایل حمل‌ونقل در برخی مسیرها افزایش می‌یابد.
صنعت غذا و نوشیدنی: تولید و فروش شیرینی‌ها، شکلات‌ها و غذاهای سنتی این مناسبت بیشتر می‌شود.
صنعت سرگرمی: کنسرت‌ها، نمایش‌ها، فیلم‌ها و برنامه‌های ویژه کریسمس مخاطبان زیادی پیدا می‌کنند.
به همین دلیل، کریسمس برای بسیاری از کسب‌وکارها یکی از مهم‌ترین دوره‌های فروش و درآمدزایی در طول سال محسوب می‌شود.
چند حقیقت جالب درباره کریسمس
کریسمس در طول تاریخ، داستان‌ها و سنت‌های جالبی پیدا کرده است. برخی از نکات کمتر شناخته‌شده درباره این جشن عبارت‌اند از:
۱. تاریخ دقیق تولد حضرت عیسی مسیح مشخص نیست.
با وجود اینکه بیشتر مسیحیان ۲۵ دسامبر را جشن می‌گیرند، در منابع تاریخی و انجیل‌ها تاریخ دقیق تولد ایشان ثبت نشده است.
۲. درخت کریسمس از آلمان به شهرت جهانی رسید.
سنت استفاده از درخت همیشه‌سبز تزئین‌شده به شکل امروزی بیشتر با مناطق آلمانی‌زبان ارتباط دارد و بعدها در سراسر جهان گسترش پیدا کرد.
۳. بابانوئل ریشه تاریخی دارد.
شخصیت امروزی سانتا کلاوس از ترکیب داستان‌های سنت نیکلاس و سنت‌های فرهنگی و عامیانه کشورهای مختلف شکل گرفته است.
۴. کریسمس در نیمکره جنوبی در تابستان برگزار می‌شود.
در کشورهایی مانند استرالیا و نیوزیلند، کریسمس در گرم‌ترین فصل سال قرار دارد و به همین دلیل بسیاری از جشن‌ها در فضای باز و کنار ساحل برگزار می‌شوند.
۵. همه مسیحیان کریسمس را در ۲۵ دسامبر جشن نمی‌گیرند.
برخی کلیساهای ارتدوکس این مناسبت را در هفتم ژانویه برگزار می‌کنند و کلیسای حواری ارمنی نیز آن را در ششم ژانویه گرامی می‌دارد.
۶. کریسمس و سال نو دو جشن متفاوت هستند.
کریسمس به تولد حضرت عیسی مسیح اختصاص دارد، در حالی که سال نو میلادی آغاز سال جدید در تقویم گریگوری است.
۷. بازارهای کریسمس قدمت چندصدساله دارند.
برخی بازارهای سنتی کریسمس در آلمان و کشورهای اروپایی سابقه‌ای چندصدساله دارند و امروزه به جاذبه‌های مهم گردشگری تبدیل شده‌اند.
جمع‌بندی؛ چرا کریسمس به یکی از مشهورترین جشن‌های جهان تبدیل شده است؟
کریسمس در طول تاریخ از یک مناسبت مذهبی در مسیحیت به جشنی جهانی با ابعاد فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و گردشگری تبدیل شده است.
این جشن برای مسیحیان یادآور تولد حضرت عیسی مسیح و فرصتی برای عبادت و گرامیداشت یک رویداد مهم مذهبی است. در عین حال، برای بسیاری از مردم جهان، کریسمس فرصتی برای کنار هم بودن، هدیه دادن، کمک به دیگران و ساختن خاطرات خوش محسوب می‌شود.
از بازارهای سنتی آلمان و خیابان‌های نورانی نیویورک گرفته تا جشن‌های ساحلی استرالیا و مراسم مذهبی واتیکان، هر کشور به شیوه‌ای متفاوت این مناسبت را برگزار می‌کند.
همین تنوع فرهنگی باعث شده است که کریسمس به یکی از جذاب‌ترین زمان‌های سال برای گردشگران تبدیل شود. بسیاری از افراد نیز هر سال با هدف تجربه فضای متفاوت این جشن، سفر به شهرهای مشهور جهان را در برنامه خود قرار می‌دهند.
اگر به سفرهای بین‌المللی و آشنایی با فرهنگ کشورهای مختلف علاقه دارید، ایام کریسمس می‌تواند فرصت مناسبی برای تجربه سنت‌ها، غذاها و جاذبه‌های منحصربه‌فرد شهرهای جهان باشد. انتخاب مقصد مناسب و برنامه‌ریزی دقیق پرواز، اقامت و مدارک سفر به شما کمک می‌کند تا از این تعطیلات خاطره‌ای ماندگار بسازید.
