هنگام جست‌وجوی پرواز، خرید بلیت هواپیما یا بررسی اطلاعات یک سفر خارجی، احتمالاً با ترکیب‌هایی مانند IR، TK، EK، QR یا LH روبه‌رو شده‌اید. این حروف در کنار شماره پرواز قرار می‌گیرند و در نگاه اول ممکن است فقط بخشی از یک شماره پرواز به نظر برسند؛ اما در واقع هرکدام شناسه‌ای برای شناسایی شرکت هواپیمایی هستند.
کد ایرلاین یکی از شناسه‌های مهم در صنعت حمل‌ونقل هوایی است و در سیستم‌های رزرواسیون، صدور بلیت، برنامه‌ریزی پرواز، مدیریت بار و عملیات فرودگاهی کاربرد دارد. آشنایی با این کدها به مسافران کمک می‌کند شرکت هواپیمایی خود را سریع‌تر تشخیص دهند و هنگام بررسی جزئیات بلیت یا برنامه سفر دچار اشتباه نشوند.
در این مقاله با انواع کدهای شرکت‌های هواپیمایی، کاربرد آن‌ها و کد ایرلاین‌های ایرانی و تعدادی از معروف‌ترین شرکت‌های هواپیمایی جهان آشنا می‌شویم.
کد ایرلاین چیست؟
کد ایرلاین یا Airline Code شناسه‌ای است که برای شناسایی یک شرکت هواپیمایی در سامانه‌های هوانوردی و تجاری استفاده می‌شود. این شناسه در بخش‌های مختلف صنعت هوانوردی به کار می‌رود و کمک می‌کند اطلاعات مربوط به پروازها، بلیت‌ها و خدمات شرکت‌های هواپیمایی به‌صورت استاندارد ثبت و تبادل شود.
نکته مهم این است که برای شرکت‌های هواپیمایی فقط یک نوع کد وجود ندارد. دو سیستم اصلی کدگذاری در صنعت هوانوردی، سیستم انجمن بین‌المللی حمل‌ونقل هوایی (IATA) و سیستم سازمان بین‌المللی هوانوردی کشوری (ICAO) هستند.
۱. کد دوحرفی IATA
کد IATA شناسه‌ای دوکاراکتری است که معمولاً از دو حرف انگلیسی تشکیل می‌شود؛ البته در برخی موارد ترکیبی از حرف و عدد نیز هست.
این کد بیشتر در فعالیت‌های تجاری و مسافری صنعت هوانوردی استفاده می‌شود؛ از جمله:
نمایش شماره پرواز در بلیت و کارت پرواز
جست‌وجوی پرواز در وب‌سایت‌ها و سامانه‌های فروش بلیت
ثبت اطلاعات پرواز در سیستم‌های رزرواسیون
نمایش نام شرکت هواپیمایی در تابلوهای اطلاعات پرواز
شناسایی شرکت هواپیمایی در برنامه سفر مسافران
برای مثال، کدهای زیر متعلق به چند شرکت هواپیمایی شناخته‌شده هستند:
شرکت هواپیمایی | کد IATA |
|---|---|
ایران‌ایر | IR |
ماهان | W5 |
ترکیش ایرلاینز | TK |
امارات | EK |
قطر ایرویز | QR |
لوفت‌هانزا | LH |
۲. کد سه‌حرفی ICAO
کد ICAO شناسه‌ای سه‌حرفی است که توسط سازمان بین‌المللی هوانوردی کشوری برای شناسایی شرکت‌های هواپیمایی و بهره‌برداران هواپیما در حوزه عملیاتی و هوانوردی استفاده می‌شود.
این کد بیشتر در ارتباطات و عملیات پروازی، طرح‌های پرواز، شناسایی هواپیماها و سامانه‌های کنترل ترافیک هوایی کاربرد دارد.
برای مثال:
شرکت هواپیمایی | کد IATA | کد ICAO |
|---|---|---|
ایران‌ایر | IR | IRA |
ماهان | W5 | IRM |
ترکیش ایرلاینز | TK | THY |
امارات | EK | UAE |
قطر ایرویز | QR | QTR |
لوفت‌هانزا | LH | DLH |
بنابراین اگر در یک سامانه با کدی سه‌حرفی روبه‌رو شدید، لزوماً با کد مورد استفاده روی بلیت مسافر مواجه نیستید؛ ممکن است آن کد شناسه عملیاتی شرکت هواپیمایی در سیستم ICAO باشد.
تفاوت کد IATA و ICAO چیست؟
مهم‌ترین تفاوت این دو کد در هدف و محل استفاده آن‌هاست. کد IATA بیشتر برای امور تجاری، فروش و خدمات مسافری استفاده می‌شود؛ درحالی‌که کد ICAO بیشتر در عملیات هوانوردی و ارتباطات پروازی کاربرد دارد.
برای روشن‌تر شدن موضوع، شماره پرواز ترکیش ایرلاینز را در نظر بگیرید:
TK1598
در این ترکیب:
TK کد دوحرفی IATA شرکت ترکیش ایرلاینز است.
1598 شماره اختصاص‌یافته به پرواز است.
در مقابل، در اطلاعات عملیاتی همان شرکت ممکن است کد سه‌حرفی THY مشاهده شود.
در نتیجه، این دو شناسه جایگزین یکدیگر نیستند و هرکدام در بخش مشخصی از صنعت هوانوردی کاربرد دارند.
کد ایرلاین به چه کاری می‌آید؟
کد شرکت هواپیمایی صرفاً یک علامت اختصاری برای نمایش نام ایرلاین نیست؛ بلکه بخش مهمی از زیرساخت اطلاعاتی صنعت هوانوردی محسوب می‌شود.
۱. شناسایی شرکت هواپیمایی در شماره پرواز
یکی از رایج‌ترین کاربردهای کد ایرلاین، شناسایی شرکت برگزارکننده پرواز است. شماره پرواز معمولاً با کد دوحرفی IATA آغاز می‌شود و پس از آن عدد پرواز قرار می‌گیرد.
۲. خرید و صدور بلیت هواپیما
هنگام خرید بلیت، کد ایرلاین در اطلاعات پرواز، مشخصات بلیت الکترونیکی و سوابق رزرو درج می‌شود. این کد به سامانه‌های فروش کمک می‌کند شرکت هواپیمایی مربوط به هر پرواز را شناسایی کنند.
۳. جست‌وجو در سیستم‌های رزرواسیون
در سیستم‌های حرفه‌ای رزرواسیون و صدور بلیت مانند آمادئوس، کد ایرلاین یکی از شناسه‌های پرکاربرد برای جست‌وجو و بازیابی اطلاعات پرواز است.
۴. تشخیص پروازهای اشتراکی
گاهی یک پرواز توسط یک شرکت هواپیمایی انجام می‌شود، اما بلیت آن با کد شرکت دیگری نیز به فروش می‌رسد. این موضوع با عنوان Codeshare شناخته می‌شود.
در چنین شرایطی ممکن است یک هواپیما و یک مسیر مشخص، چند شماره پرواز متعلق به شرکت‌های هواپیمایی مختلف داشته باشد. شناخت کد ایرلاین کمک می‌کند تفاوت شرکت فروشنده بلیت و شرکت انجام‌دهنده پرواز را بهتر تشخیص دهید.
۵. مدیریت بار و اطلاعات سفر
کدهای استاندارد شرکت‌های هواپیمایی در فرایندهای مختلف مربوط به حمل بار، تبادل اطلاعات بین شرکت‌ها و مدیریت سفر نیز کاربرد دارند.
فهرست کد ایرلاین‌های ایرانی
شرکت‌های هواپیمایی ایرانی نیز مانند سایر ایرلاین‌های جهان دارای شناسه‌های استاندارد هستند. در جدول زیر کد دوحرفی IATA و کد سه‌حرفی ICAO تعدادی از شرکت‌های هواپیمایی و بهره‌برداران شناخته‌شده ایرانی آورده شده است.
نکته مهم درباره این جدول آن است که همه شرکت‌های فعال یا ثبت‌شده الزاماً کد تجاری دوحرفی IATA ندارند. به همین دلیل، در مواردی که کد دوحرفی قابل اتکایی در دسترس نیست، از درج کد حدسی خودداری شده است.
نام ایرلاین | کد IATA | کد ICAO |
|---|---|---|
ایران‌ایر (هما) | IR | IRA |
ایران ایرتور | B9 | IRB |
هواپیمایی آسمان | EP | IRC |
ماهان ایر | W5 | IRM |
هواپیمایی کیش | Y9 | KIS |
هواپیمایی قشم | QB | QSM |
هواپیمایی معراج | JI | MRJ |
هواپیمایی تابان | HH | TBN |
هواپیمایی سپهران | IS | SHI |
هواپیمایی زاگرس | — | IZG |
هواپیمایی کاسپین | — | CPN |
هواپیمایی آتا | I3 | TBZ |
هواپیمایی چابهار | — | IRU |
هواپیمایی پارس | — | PRS |
هواپیمایی پویا | — | PYA |
هواپیمایی کارون | — | — |
هواپیمایی وارش | — | VRH |
هواپیمایی ساها | — | IRZ |
هواپیمایی یزد | — | DZD |
هواپیمایی توس | — | IRT |
هواپیمایی فلای پرشیا | — | — |
هواپیمایی فلای کیش | — | TKN |
هواپیمایی فارس قشم | — | QFZ |
هواپیمایی پیام | 2F | IRP |
هواپیمایی آوا | — | AXV |
کدهای این جدول بر اساس اطلاعات منتشرشده از فهرست‌های هوانوردی و داده‌های شناسه شرکت‌ها گردآوری شده‌اند. وضعیت تخصیص یا استفاده از بعضی کدها ممکن است با تغییرات عملیاتی و ثبتی شرکت‌ها تغییر کند. همچنین نداشتن کد دوحرفی در این جدول به معنای نداشتن مجوز فعالیت یا غیرفعال بودن شرکت نیست.
کد معروف‌ترین ایرلاین‌های خارجی
در این بخش، کد IATA و ICAO تعدادی از شرکت‌های هواپیمایی شناخته‌شده جهان را مشاهده می‌کنید. این فهرست برای مسافرانی که پروازهای خارجی دارند، به‌ویژه هنگام بررسی بلیت‌های بین‌المللی و پروازهای اتصالی، کاربردی است.
نام شرکت هواپیمایی | کد IATA | کد ICAO |
|---|---|---|
ترکیش ایرلاینز (Turkish Airlines) | TK | THY |
امارات (Emirates) | EK | UAE |
قطر ایرویز (Qatar Airways) | QR | QTR |
اتحاد ایرویز (Etihad Airways) | EY | ETD |
فلای‌دبی (flydubai) | FZ | FDB |
پگاسوس (Pegasus Airlines) | PC | PGT |
لوفت‌هانزا (Lufthansa) | LH | DLH |
بریتیش ایرویز (British Airways) | BA | BAW |
ایرفرانس (Air France) | AF | AFR |
کی‌ال‌ام (KLM) | KL | KLM |
سوئیس اینترنشنال (SWISS) | LX | SWR |
اتریشی ایرلاینز (Austrian Airlines) | OS | AUA |
آلیتالیا / ITA Airways | AZ | ITY |
ایبریا (Iberia) | IB | IBE |
رایان‌ایر (Ryanair) | FR | RYR |
ایزی‌جت (easyJet) | U2 | EZY |
آئروفلوت (Aeroflot) | SU | AFL |
سنگاپور ایرلاینز (Singapore Airlines) | SQ | SIA |
کاتای پسیفیک (Cathay Pacific) | CX | CPA |
آل نیپون ایرویز (ANA) | NH | ANA |
ژاپن ایرلاینز (Japan Airlines) | JL | JAL |
کره‌ایر (Korean Air) | KE | KAL |
تای ایرویز (Thai Airways) | TG | THA |
مالزی ایرلاینز (Malaysia Airlines) | MH | MAS |
ایرآسیا (AirAsia) | AK | AXM |
سعودیـا (Saudia) | SV | SVA |
مصر ایر (EgyptAir) | MS | MSR |
اتیوپیـن ایرلاینز (Ethiopian Airlines) | ET | ETH |
کنیا ایرویز (Kenya Airways) | KQ | KQA |
امریکن ایرلاینز (American Airlines) | AA | AAL |
دلتا ایرلاینز (Delta Air Lines) | DL | DAL |
یونایتد ایرلاینز (United Airlines) | UA | UAL |
ایر کانادا (Air Canada) | AC | ACA |
کانتاس (Qantas) | QF | QFA |
ایر ایندیا (Air India) | AI | AIC |
آئرومکزیکو (Aeromexico) | AM | AMX |
آئرولینئاس آرژانتیناس (Aerolineas Argentinas) | AR | ARG |
آئر لینگوس (Aer Lingus) | EI | EIN |
آژین ایرلاینز (Aegean Airlines) | A3 | AEE |
جت‌بلو (JetBlue) | B6 | JBU |
این جدول شامل تعدادی از ایرلاین‌های مهم و شناخته‌شده بین‌المللی است و فهرست تمام شرکت‌های هواپیمایی جهان محسوب نمی‌شود. همچنین ممکن است یک شرکت در طول زمان به دلیل تغییرات ثبتی یا عملیاتی، شناسه‌های خود را تغییر دهد.
آیا کد سه‌رقمی ایرلاین هم وجود دارد؟
بله. علاوه بر کد دوحرفی IATA و کد سه‌حرفی ICAO، در صنعت هواپیمایی با کدهای عددی سه‌رقمی نیز مواجه می‌شویم.
این کدها معمولاً با عنوان Airline Accounting Code یا کد حسابداری ایرلاین شناخته می‌شوند و برای شناسایی شرکت هواپیمایی در اسناد مالی و فرایندهای حسابداری و تسویه استفاده می‌شوند.
برای نمونه، اطلاعات ایران‌ایر در فهرست IATA به این شکل است:
کد IATA: IR
کد ICAO: IRA
کد عددی حسابداری: 096
بنابراین نباید کد عددی سه‌رقمی را با کد سه‌حرفی ICAO اشتباه گرفت؛ هرکدام کاربرد متفاوتی دارند.
آیا کد ایرلاین با کد فرودگاه تفاوت دارد؟
بله. این دو شناسه کاملاً متفاوت هستند، اما گاهی به دلیل شباهت ظاهری یا استفاده هم‌زمان در اطلاعات پرواز با یکدیگر اشتباه گرفته می‌شوند.
کد ایرلاین برای شناسایی شرکت هواپیمایی استفاده می‌شود، درحالی‌که کد فرودگاه شناسه‌ای برای شناسایی فرودگاه یا موقعیت جغرافیایی مرتبط با حمل‌ونقل هوایی است.
برای مثال:
نوع شناسه | نام | کد |
|---|---|---|
کد ایرلاین | ترکیش ایرلاینز | TK |
کد ایرلاین | امارات | EK |
کد فرودگاه | فرودگاه استانبول | IST |
کد فرودگاه | فرودگاه دبی | DXB |
کد فرودگاه | فرودگاه امام خمینی تهران | IKA |
کد فرودگاه | فرودگاه مهرآباد تهران | THR |
همان‌طور که مشاهده می‌کنید، کد شرکت هواپیمایی معمولاً دو کاراکتر دارد، اما کد متداول فرودگاه در سیستم IATA سه حرفی است.
هنگام خرید بلیت هواپیما به کد ایرلاین توجه کنیم؟
یکی از نکات مهم هنگام خرید بلیت، توجه به نام شرکت هواپیمایی و شماره پرواز است. به‌خصوص در سفرهای خارجی ممکن است بخشی از مسیر با یک شرکت و ادامه سفر با شرکت دیگری انجام شود.
در چنین شرایطی، بررسی کد ایرلاین به شما کمک می‌کند اطلاعات پرواز را بهتر بخوانید و متوجه شوید هر بخش از سفر به کدام شرکت هواپیمایی مربوط است.
همچنین در پروازهای اشتراکی باید به این موضوع توجه کنید که شرکتی که بلیت را با کد آن خریداری می‌کنید، الزاماً همان شرکتی نیست که هواپیما و خدمه پرواز را در اختیار دارد. به همین دلیل، بررسی عبارت‌هایی مانند Operated by در اطلاعات بلیت اهمیت زیادی دارد.
خرید بلیت پروازهای خارجی با آتوسا پرواز
شناخت کد ایرلاین‌ها یکی از مهارت‌های کاربردی برای بررسی اطلاعات سفر و انتخاب پرواز مناسب است. با این حال، هنگام خرید بلیت هواپیما فقط شناخت کد شرکت هواپیمایی کافی نیست و باید عواملی مانند مسیر پرواز، مدت توقف، شرایط بار، قوانین تغییر و استرداد بلیت و شرکت انجام‌دهنده پرواز نیز بررسی شوند.
آتوسا پرواز پارس با تخصص در زمینه تهیه و صدور بلیت هواپیماهای خارجی، امکان بررسی مسیرهای مختلف و انتخاب گزینه مناسب برای سفرهای بین‌المللی را فراهم می‌کند. آشنایی با کد شرکت‌های هواپیمایی و اطلاعات پروازی نیز به مسافران کمک می‌کند با آگاهی بیشتری گزینه‌های سفر خود را بررسی کنند.
در نهایت، به خاطر داشته باشید که کد ایرلاین فقط یک شناسه کوتاه نیست؛ بلکه یکی از اجزای اصلی سیستم یکپارچه حمل‌ونقل هوایی جهان است که ارتباط میان شرکت‌های هواپیمایی، فرودگاه‌ها، سامانه‌های رزرواسیون و مسافران را ساده‌تر و دقیق‌تر می‌کند.
